Voltooide restauraties terug op locatie

Deinze (België)

De heer Leon Bok, één van de schrijvers van het boek Graftrommels en (Kunst)Grafkransen in Nederland, heeft tijdens een rondrit door België op de begraafplaats van Deinze, gemeente Gent, negen graftrommels ontdekt van bijzondere waarde.

 

De negen graftrommels zijn verdeeld over twee graven. Een graf heeft drie trommels, waarvan twee met kransen van glaskralen. Het andere graf heeft zes trommels met ook twee trommels met kralenkransen.

Voorzitter Evert Jan Halkus met de trommels
Voorzitter Evert Jan Halkus met de trommels

 

 

Onze stichting heeft in 2015 contact gehad met het Stadsbestuur van Deinze in verband met de restauratie van hun funerair erfgoed.

Eind 2017 kregen we bericht van Mevrouw E. de Voogt, erfgoeddeskundige/archivaris, dat het stadsbestuur de restauratie van de negen trommels aan ons te willen opdragen.

Op vrijdag 22 september hebben onze voorzitter Evert Jan Halkus en zijn vrouw Lidy alle trommels opgehaald en naar Veenhuizen gebracht. 

Wij verwachten dat eind 2018  de trommels met kransen klaar zullen zijn.

Evert Jan  en Lidy Halkus zullen de vier kralen kransen restaureren en de andere medewerkers nemen de trommels en de  metalen kransen voor hun rekening. Inmiddels wordt er druk gewerkt aan een kralenkrans.

 

Veenhuizen, januari 2018 

 

 

Twee gerestaureerde kralenkransen uit Deinze
Twee gerestaureerde kralenkransen uit Deinze

Het aanbieden van de negen gerestaureerde trommels

Na vele uren intensief werk zijn op 15 maart 2019 de negen gerestaureerde kransen en trommels door Evert Jan Halkus, Lidy Halkus en Corneel Beijert-Baan aangeboden aan Bart Van Thuyne, de schepen (wethouder) verantwoordelijk voor het funerair erfgoed van de stad Deinze. Hiermee is een traject van meerdere jaren afgesloten.

De graftrommels zijn te zien in MUDEL, Het Museum van Deinze en de Leiestreek. We zijn het stadsbestuur van Deinze zeer erkentelijk voor deze grote en boeiende opdracht.

Beneden op deze pagina kunt u zich een beeld vormen van de restauratie van een kralenkrans.

 

Veenhuizen, april 2019

 

 

Van links naar rechts: Corneel Beijert-Baan, Bart Van Thuyne, Lidy Halkus en Evert Jan Halkus. Foto © Stadsbestuur Deinze
Van links naar rechts: Corneel Beijert-Baan, Bart Van Thuyne, Lidy Halkus en Evert Jan Halkus. Foto © Stadsbestuur Deinze
Foto © Stadsbestuur Deinze
Foto © Stadsbestuur Deinze

Oostvoorne

De graftrommel ligt op het graf van Hillechien Brinker-Vennema (1860-1927).

Op Voorne zijn talloze graftrommels geweest, ze zijn inmiddels allemaal verdwenen – op één na. Die is nog te vinden op de begraafplaats aan de Voorweg in Oostvoorne.

 

Over Hillechien Brinker is helaas weinig bekend. Zij werd geboren op 22 oktober 1860 en overleed op 20 januari 1927. Haar man, Hendrik Brinker, bleef als weduwnaar achter. Waar hij begraven ligt, is onbekend.

Op haar grafsteen staat ook de naam H. Tammeling, de naam van haar zwager. Hij werd hier zeven jaar later begraven.  

De graftrommel op het graf is er waarschijnlijk niet voor Hillechien werd neergezet, maar uit eerbetoon aan haar zwager H. Tamming, in leven hoofd van de school in Oostvoorne. 

 

Op initiatief van Korrie Korevaart, lid van de  Historische Vereniging Westelijk Voorne is er een geslaagde inzamelingsactie gestart om de zwaar aangetaste krans en trommel te kunnen restaureren.

In 2019 heeft Pieke van Doorn de restauratie voltooid.

 

 

Halverwege 2018: de trommel is gedeeltelijk al gerestaureerd, nu wordt er ook met de krans begonnen.
Halverwege 2018: de trommel is gedeeltelijk al gerestaureerd, nu wordt er ook met de krans begonnen.
Begin 2019: het uiteindelijke resultaat van een grondige restauratie.
Begin 2019: het uiteindelijke resultaat van een grondige restauratie.

Mari van Esch

De eerste dag van de Tweede Wereldoorlog sneuvelt Mari van Esch in Kessel aan de Maas. Op 10 mei 1940.  Hij werd begraven op de begraafplaats in Haarsteeg. Mari van Esch was pas 24 jaar.

 

Dankzij gedetailleerd archiefonderzoek van zijn neef Mari van Esch is veel bekend geworden over wat zich op die dag 10 mei 1940 in Kessel afgespeeld heeft.

De heer B. Beaard, secretaris van Heemkundekring Onsenoort, heeft in maart 2017 met onze stichting contact opgenomen omdat zij het graf van Mari weer in originele staat terug wilden brengen.                     

 

Op een oude foto van het graf was te zien dat er een graftrommel op het graf gelegen heeft! De vraag was of wij voor een trommel konden zorgen. Na lang zoeken hebben wij een mooie oude krans gevonden en het bedrijf ZinkArt uit Drachten heeft voor ons een trommel op maat gemaakt.

Na de restauratie van de krans en het schilderen van de nieuwe trommel heeft de heer B. Beaard  de trommel begin mei 2017 opgehaald. Op 10 mei, 77 jaar na het overlijden van Mari van Esch is na de plechtigheid in de parochiekerk van Haarsteeg het gerestaureerde graf gezegend en werd afgesloten met een vendelgroet, kranslegging en het blazen van The Last Post.                                                                                   

De medewerkers van het Restauratie atelier vonden het een eer om mee te mogen werken aan de restauratie van het graf van Mari van Esch, die zijn leven voor ons gegeven heeft.!                                          Meer informatie: www.marinusvanesch.nl

 

 

 

Ontwerptekening.

Rinke Meijer van ZinkArt uit Drachten bezig met maken van de trommel voor Mari van Esch.

De trommel is klaar, nu moet hij nog geschilderd worden.

Nieuwe trommel met nog ongerestaureerde krans.

 

 

Dit is de krans die wij hebben kunnen kopen voor in de nieuwe trommel van Mari.

Gerestaureerde bloemtak met op de achtergrond de uitnodiging voor de herdenkings dienst in Haarsteeg op 10 mei 2017.

De nieuwe trommel met gerestaureerde krans, nog zonder afdekking van het glas.

De gerestaureerde trommel op het graf.

Vincent Verbunt

Grafkransenkast van het graf van Vincent Verbunt, Tilburg 1885.
In 1811 is de “Begraafplaats Binnenstad” in het centrum van Tilburg aangelegd. Op die begraafplaats bevindt  zich  het graf van Vincent Verbunt, die in 1885 op zeer jonge leeftijd is overleden. 

Het graf bevat een grote grafkransenkast van hardsteen met daarin drie kransen, afgesloten door een glasplaat. Zijn ouders hebben daar later ook een plaats gekregen, aan beide zijden van zijn graf. 

 

Evert Jan Halkus, voorzitter van de Nederlandse Stichting tot Behoud van de Graftrommel, attendeerde de restaurateurs van de stichting op dit bijzondere monument. Het vermoeden bestaat dat de drie kransen de oudste  tot nu toe gevonden kransen zijn in Nederland.
De stichting kreeg fiat van de beheerder van de begraafplaats om de kransen te restaureren. Half december 2015 zijn de drie kransen uit de kast gehaald en meegenomen naar Veenhuizen Drenthe waar het restauratie atelier van de stichting zich bevindt.    

De grafkransenkast in vervallen staat op de begraafplaats.

De drie kransen  hebben in totaal 576 verschillende blaadjes, waarvan bijna alles van de moederring  geroest was. Verder bevatten de kransen ook nog bloemen van porselein: 15 grote rozen en 70 knopjes. Besloten werd alle 576 blaadjes te voorzien van nieuwe stelen voordat ze weer aan de moederring gesoldeerd zouden worden. Door het miniem aantal blaadjes dat nog wel aan de moederring vast zat, was een “mogelijk patroon” in de kransen te ontdekken. De blaadjes zijn van zink, zwart geverfd met een laagje glas grit, dus echte rouwkransen.

Daar er geen enkele oude foto van de grafkransenkast beschikbaar was, kreeg deze restauratie een heel bijzonder karakter. Niet alleen de ambachtelijke vaardigheden kwamen volop aan bod, maar ook op het creatieve vlak werd er veel van de restauratoren gevraagd! 

De kransen na de restauratie.

De gerestaureerde kransen worden in de kast teruggeplaatst op het graf van Vincent Verbunt in Tilburg. 

 De laatste hand...

Het uiteindelijke resultaat op het graf.

Tijdens de rondleiding van de gids op de begraafplaats zal het graf worden meegenomen met het verhaal over de restauratie.

 

In Tilburg is de Stichting Funerair Erfgoed Tilburg opgericht om de belangrijkste grafmonumenten in Tilburg te kunnen restaureren.

In dit artikel van Omroep Brabant kunt er meer over lezen.

 

 

Schoorl, Teunis Noot

De staat van de graftrommel zoals hij was op het graf in Schoorl op de algemene begraafplaats.
De staat van de graftrommel zoals hij was op het graf in Schoorl op de algemene begraafplaats.

Teunis Noot, geboren 26 juni 1901 te Den Helder. Overleden 7 oktober 1928 in Canada. 

De heer Teunis Noot was werkzaam in Canada en heeft daar een ongeluk gehad met het timmeren waarbij een spijker dwars door zijn hand is gegaan. Dit werd een behoorlijke infectie en hij is uiteindelijk op 27-jarige leeftijd aan de gevolgen van hoge koorts in Canada overleden.

Vervolgens is hij door de familie vanuit Canada in een loden kist vervoerd naar Schoorl en aldaar begraven op de algemene begraafplaats.

 

De trommel is bij ons gekomen doordat een funerair deskundige van de gemeente Bergen contact heeft gezocht met onze stichting.

 

 

De trommel is "museaal gerestaureerd" dat wil zeggen dat de oude trommel blijft bestaan waarin wel de gerestaureerde krans is komen te zitten.

Voor de restauratie
Voor de restauratie

De Historische Vereniging Schoorl, Scoronlo heeft onder leding van de heer L. Smak een vitrine gemaakt voor de trommel met krans. 

Na de restauratie
Na de restauratie

De graftrommel is met de vitrine op 17 juli 2020 geplaatst.

De vitrine waar de trommel in hangt is van roestvrij staal en het glas is 8 mm dik. Het geheel is op ongeveer 80 kg gekomen.

Het huisje waar de kast aan hangt is een voormalig historisch lijkenhuisje.

De ster op de voorgrond is een joods monument voor drie personen die in de oorlog omgekomen zijn.

Elsloo

Begin april 2017 zijn er acht graftrommels ter restauratie aangeboden van het kerkhof uit Elsloo, gemeente Ooststellingwerf.

Ze waren niet allemaal in een goede staat. Maar we hadden al vaker hele slechte trommels en kransen gerestaureerd en hadden dus alle vertrouwen dat dit ook goed zou komen.

De kransen hadden allemaal een aantal porseleinen bloemen of bloemen van metaal. Vol enthousiasme hebben we de restauratie uitgevoerd. Ondertussen werd er in Elsloo druk getimmerd aan houten kisten, waar de trommels in de winterperioden in worden opgeslagen.

Het ophalen van de graftrommels door  Helmich Hammer en Aad Oudshoorn, de krachten achter het restauratie project van Elsloo.

Op donderdag 16 november zijn de gerestaureerde trommels opgehaald om vervolgens op vrijdag 17 november op de graven geplaatst te worden voor de lichtjesavond.

In de lente van 2018 zullen alle trommels vanuit de winteropslag weer terug geplaatst worden op het kerkhof in Elsloo. De heren H.Hammer en A. Oudshoorn hebben zich bijzonder ingezet voor dit project.

Namens de medewerkers van het restauratieatelier, bedankt voor dit project! Zo blijft er weer een stukje erfgoed bewaard.

Tiel

De secretaris van de Stichting tot Instandhouding Historische Begraafplaatsen in Tiel en Omstreken, de heer P. van der Schaaf, heeft na een bezoek aan de begraafplaats van Driebergen in 2015 contact opgenomen met onze stichting.

 

Medewerkers van de Stichting tot Behoud van de Drentse Graftrommels  hadden namelijk de enige trommel van de begraafplaats in Driebergen opgeknapt. De heer P. van der Graaf vroeg onze stichting de twee trommels, die Ter Navolging in Tiel rijk was, op te knappen.  

 

Beide trommels verkeerden in slechte staat.

 

Bijzonder waren de twee standaards die gebruikt werden op het graf.

De grootste trommel had geen krans meer. Alleen een half kransje met plastic bloemetjes. In het midden zat een hardboard plaatje met informatie over de gestorvene.

 

Van de andere trommel was de krans stevig en compleet, alleen zat er geen likje verf meer op.

Tijdens de restauratie hebben de medewerkers van het restauratie atelier hun creatieve gaven kunnen tonen.

 

In overleg met de heer P. van der Schaaf is besloten om voor de lege trommel een krans te maken met dennenappels met in het midden weer het plaatje met informatie.

Het kwam vroeger wel meer voor dat er kransen gemaakt werden van natuurlijk materiaal. Het is te begrijpen dat kransen van dergelijk materiaal in de loop van de tijd vergaan zijn.

 

 

 

De heer L. Bok, één van de schrijvers van het boek Graftrommels en Kunstgrafkransen, vond de restauratie van de trommel met de dennenappelkrans zeer smaakvol uitgevoerd.

 

 

Op 29 mei 2016 tijdens de week van de begraafplaats zijn de gerestaureerde trommels aangeboden in het bijzijn van vrijwilligers en sympathisanten.

 

 

 

Vlieland

 

 

 

 

 

Feije Jans Pronker ( 1821-1903) voer in zijn jonge jaren als matroos op de grote vaart.

Later als loods op zijn vaders Loodsschuit en vervolgens als Rijksloods.

 

Feije Jans Pronker trouwde in 1847 met de Vlielandse Elizabeth Bakker ( 1824-1899).

Zij kregen zes dochters en drie zonen.

Bron: barkschip Amicitia-T.F.J.Pronker.

 

Krans rond, gerestaureerd en tegelijk op het graf geplaatst van Feije Jans met de trommel en krans van Wullemina.

Op het Kerkhof van Vlieland liggen nu dus twee trommels door ons gerestaureerd.